(PLO)- Để TP.HCM bứt phá, các chuyên gia cho rằng Luật Đô thị đặc biệt phải phân cấp mạnh mẽ cho TP, xóa bỏ cơ chế “xin – cho”.

Sáng 22-5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt. Chủ trì hội thảo là ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM. Cùng chủ trì có bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM và TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM.

Xóa bỏ vấn đề “xin- cho”

Tại hội thảo, TS Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính – tiền tệ quốc gia, bày tỏ kỳ vọng Luật Đô thị đặc biệt có thể giải quyết một cách căn bản vấn đề thể chế đã quá chật hẹp để có thể phát triển đô thị đặc biệt như TP.HCM. Nếu TP bỏ qua cơ hội này thì không còn cơ hội nào khác để có thể xây dựng một thể chế phù hợp.

Ông cho rằng TP.HCM cần một cơ chế phân quyền rõ ràng để giải quyết các vấn đề tồn tại trong thể chế tổ chức bộ máy nhà nước nhiều năm nay. Đó là cơ chế lồng ghép nhiệm vụ trung ương và địa phương rồi sau đó mới phân cấp, ông cho rằng đây thực chất là cơ chế “xin – cho”. Cạnh đó là cơ chế lồng ghép ngân sách Trung ương và địa phương để sinh ra cơ chế “xin – cho” về ngân sách. Ông đề nghị cần có sự rạch ròi giữa ngân sách Trung ương và địa phương.

Ông cũng nhìn nhận lâu nay chính quyền địa phương chỉ bàn giải pháp thực thi pháp luật, nhưng luật này cần cho phép chính quyền địa phương một dư địa để ban hành chính sách.

Cần làm rõ thiết chế về đô thị vệ tinh, biển đảo…

GS.TS Nguyễn Thị Cành, chuyên gia cao cấp ĐH Kinh tế – Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM, nhìn nhận khi đã là đô thị đặc biệt với những đặc thù riêng, TP.HCM phải được phân quyền toàn diện trên các lĩnh vực. Trong đó, có quyền được thí điểm những chính sách, mô hình mới; có quyền trong phát triển kinh tế và huy động các nguồn lực để phát triển đô thị đặc biệt.

Liên quan đến đơn vị hành chính trực thuộc đô thị đặc biệt, GS.TS Nguyễn Thị Cành cho biết Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện nay quy định hai cấp: tỉnh/TP và xã/phường. Tuy nhiên, đô thị đặc biệt sẽ xuất hiện những thiết chế mới. Bà nói và cho rằng đô thị đặc biệt khác hoàn toàn với các tỉnh hay một đô thị bình thường vì không gian bố trí lãnh thổ và tính đặc thù khác biệt: “Cần làm rõ có hay không thiết chế về đô thị biển đảo, đô thị vệ tinh”.

TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng dự thảo Luật tập trung vào khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế nhưng chưa đủ. Ông đề xuất thêm hạng mục “đô thị sân bay” bởi đây là mô hình cần thiết. Theo ông, khu vực đô thị sân bay đang “lộn xộn” và TP.HCM không có quyền, bởi khu vực trong sân bay là do Bộ Xây dựng quyết. Theo ông, mô hình đô thị sân bay không chỉ áp dụng ở khu vực sân bay Tân Sơn Nhất mà cả khu vực địa giới Tp HCM nằm trong vùng ảnh hưởng của đô thị sân bay Long Thành.

Đồng thời cần bổ sung thêm khu đô thị đại học, gắn với khu công nghệ cao, khu công nghệ sáng tạo giúp cho nền tri thức phát triển; khu đô thị TOD.

Liên quan quy hoạch TOD, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng dự thảo Luật chủ yếu tập trung vào việc khai thác giá trị thương mại, thu hồi đất, quỹ đất đấu giá đất, và đang bỏ sót một vấn đề rất là quan trọng.

Ông đề xuất và gợi ý cần quy chế tạo thêm quỹ đất công dành cho nhà ở được khai thác từ khu vực này, có thể dùng để cho thuê dài hạn với giá thấp: “Khi chúng ta đặt nặng vấn đề kinh tế quá, thì chúng ta đang đẩy người yếu thế ra xa khỏi khu TOD. Tôi nghĩ rằng nên có một điều khoản quy định 20% đến 30% quỹ đất đô thị xung quanh dự án TOD dành cho sở hữu công để chuyển một phần dành cho nhà ở xã hội, người lao động làm việc cho TP”. Điều này cũng phù hợp với ý tưởng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc nhà ở xã hội không nhất thiết phải bán mà có thể cho thuê.

Theo TSKH.KTS Ngô Viết Nam Sơn, để hài hòa công tác bảo tồn và phát triển trong đô thị, đặc biệt là khu vực trung tâm lịch sử nội thành, TP.HCM cần mô hình Kiến trúc sư trưởng – được giao toàn bộ quyền hạn để chỉ đạo việc lập quy hoạch, trình UBND TP phê duyệt. Tức là tất cả công trình trong tương lai xây dựng hay bảo tồn và chỉnh trang, Kiến trúc sư trưởng sẽ có nhiều quyền quyết định hơn. Đây có thể là nhân sự rời, nhưng có thể chọn hẳn một Phó Chủ tịch UBND TP kiêm Kiến trúc sư trưởng, nhằm lo kiến trúc quy hoạch cả TP.

Sự nỗ lực lớn của Tổ biên tập

Phát biểu kết luận hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết lãnh đạo TP nhận thức rằng việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là một nhiệm vụ rất quan trọng, có ý nghĩa lịch sử nhằm cụ thể hóa những kết luận, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước về sự phát triển TP.

Ông chia sẻ và nhìn nhận đến thời điểm này, dự thảo đã nhận được sự đồng thuận, thống nhất rất cao từ các chuyên gia, nhà khoa học: “Có thể dự thảo vẫn chưa đáp ứng hoàn toàn yêu cầu, nhưng đó là sự nỗ lực rất lớn của Tổ biên tập”. Những góc nhìn độc lập, những phân tích, phản biện cụ thể và hiến kế góp ý đã giúp TP nhận diện rõ hơn những vấn đề cần phải sửa đổi, điều chỉnh, hoàn thiện trong các bước tiếp theo.

Lê Thoa, Báo Pháp Luật