TPO – Một quy hoạch tốt phải giúp các thế hệ tương lai tránh được những cuộc di dời dân cư quy mô lớn do các rủi ro đã được dự báo từ trước. Do đó, chiến lược phát triển đô thị cần ưu tiên hướng về các vùng đất cao hơn như Hóc Môn, Củ Chi và khu vực phía Bắc TPHCM thay vì tiếp tục dồn áp lực phát triển vào những khu vực có nguy cơ ngập lụt cao.

Chừa Đất Cho Thế Hệ Sau

Sáng 2/6, Thường trực HĐND TPHCM phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, Sở Quy hoạch – Kiến trúc và Sở Tài chính tổ chức hội thảo Quy hoạch tổng thể TPHCM – tầm nhìn 100 năm.

Tại hội thảo, KTS Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngo Viet Architects & Planners cho rằng, khi bàn về quy hoạch 100 năm, điều quan trọng không phải là thiết kế sẵn một đô thị hoàn chỉnh cho các thế hệ tương lai mà là sử dụng hợp lý các nguồn lực hiện có để thế hệ sau vẫn còn không gian và cơ hội phát triển.

Theo ông Sơn, một quy hoạch tốt phải giúp các thế hệ tương lai tránh được những cuộc di dời dân cư quy mô lớn do các rủi ro đã được dự báo từ trước, như biến đổi khí hậu và nước biển dâng ngày càng rõ nét. Do đó, chiến lược phát triển đô thị cần ưu tiên hướng về các vùng đất cao hơn như Hóc Môn, Củ Chi và khu vực phía Bắc TPHCM thay vì tiếp tục dồn áp lực phát triển vào những khu vực có nguy cơ ngập lụt cao.

Sau khi sáp nhập, các vấn đề này có thể mở rộng nếu cấu trúc phát triển không được tổ chức lại. Các cực phát triển mới phải tạo việc làm, nhà ở, trường học, bệnh viện, thiết chế văn hóa, thể thao, không gian công cộng và dịch vụ đô thị để giảm dòng di chuyển về lõi. Hạ tầng xã hội cần được tổ chức theo các lưu vực sống, bán kính tiếp cận, quy mô dân số và đặc điểm lao động của từng vùng.

Để giải quyết bài toán này, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, trước hết phải có tư duy liên kết vùng. Chúng ta thường nói đến mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, nhưng cần xác định rõ mỗi cực phát triển sẽ gắn với không gian kinh tế nào.

Chẳng hạn, cực tăng trưởng Thủ Đức phải được kết nối chặt chẽ với Đồng Nai và hành lang phát triển hướng lên Tây Nguyên. Khu vực Hóc Môn – Củ Chi cần gắn với Tây Ninh, Long An cũ và các tuyến kinh tế cửa khẩu xuyên Á. Trong khi đó, khu vực phía Nam gồm Nhà Bè, Cần Giờ phải trở thành không gian kinh tế biển, kết nối với hệ thống cảng biển và hành lang hàng hải quốc tế.

“Nói cách khác, mỗi cực phát triển của TPHCM không chỉ phục vụ thành phố mà phải đóng vai trò là hạt nhân dẫn dắt cả một không gian kinh tế liên vùng”, ông Sơn nói.

Phát Triển Đa Trung Tâm

Tiếp đó, theo ông Sơn là tư duy phát triển đa ngành và chấp nhận những mô hình chưa có tiền lệ như đô thị sân bay, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế hay các không gian đổi mới sáng tạo quy mô lớn. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa thực sự tương thích với những mô hình này. Do đó, TPHCM cần được trao quyền chủ động hơn trong việc xây dựng và thí điểm các khung thể chế mới. Đây không chỉ là nhu cầu riêng của TPHCM mà còn là cơ hội để tạo ra những mô hình thử nghiệm thành công, làm cơ sở nhân rộng cho cả nước trong tương lai.

Cuối cùng là tư duy kinh tế thị trường trong quản trị phát triển đô thị. Theo ông Sơn, giai đoạn hiện nay không chỉ chi ngân sách mà còn phải biết tạo ra nguồn lực mới từ chính các dự án đầu tư. Ví dụ, khi đầu tư một tuyến metro 1 tỷ USD, cần đồng thời khai thác giá trị gia tăng từ đất đai, bất động sản và các hoạt động kinh tế dọc tuyến để tạo ra 1 tỷ USD bù đắp chi phí đầu tư.

“Muốn làm được điều đó, TPHCM cần đổi mới cơ chế quản trị, từ hệ thống đánh giá hiệu quả công việc, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị cho đến chính sách khuyến khích, thưởng phạt dựa trên kết quả thực chất. Những đơn vị tạo ra giá trị gia tăng cho ngân sách phải được ghi nhận và có cơ chế khuyến khích tương xứng”, ông Sơn nói.

5 Cực Động Lực Tăng Trưởng

• Cực lõi trung tâm quốc tế: Tập trung tài chính, quản trị và dịch vụ toàn cầu tại Sài Gòn, Chợ Lớn, Thủ Thiêm.

• Cực đổi mới sáng tạo phía Đông: Trọng tâm là AI, bán dẫn, R&D và đô thị tri thức tại Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An.

• Cực công nghiệp và logistics phía Bắc: Sản xuất tiên tiến và đô thị công nghiệp thông minh tại Bình Dương.

• Cực cảng biển, thương mại tự do phía Nam: Cửa ngõ trung chuyển quốc tế và kinh tế hàng hải tại Cần Giờ, Cái Mép.

• Cực biển và du lịch: Du lịch nghỉ dưỡng quốc tế và kinh tế đêm tại Vũng Tàu, Long Hải, Hồ Tràm.

Duy Quang, Báo Tiền Phong