Việc TP.HCM dừng dự án nhà ở tại Bến Nhà Rồng để mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh là quyết định mang tầm nhìn chiến lược, thể hiện ưu tiên giá trị văn hóa – lịch sử, nhận được sự đồng thuận, ủng hộ của giới chuyên gia và người dân.

Dừng dự án đô thị Bến Nhà Rồng, ưu tiên giá trị văn hóa thay vì kinh tế thuần túy

Thường trực Thành ủy TP.HCM đã quyết định dừng dự án khu phức hợp Nhà Rồng – Khánh Hội (31,5 ha) từng được giao cho nhà đầu tư triển khai nhà ở, trung tâm thương mại, trường học và hơn 3.000 căn hộ.

Thay vào đó, quỹ đất quý giá ven sông Sài Gòn này sẽ được dùng để mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, kết hợp xây dựng công viên, mở rộng tuyến đường Nguyễn Tất Thành và phát triển các dịch vụ công cộng phục vụ cộng đồng.

TP.HCM ưu tiên Khu vực Bến Nhà Rồng để mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh, kết hợp công viên xanh

Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang nhấn mạnh, đây là sự lựa chọn có cân nhắc kỹ lưỡng: “TP.HCM không đánh đổi phát triển kinh tế bằng mọi giá, mà ưu tiên giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa – lịch sử của vùng đất linh thiêng, nơi Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước”.

Kiến trúc sư (KTS) Ngô Viết Nam Sơn, người theo dõi quy hoạch khu vực này suốt hàng chục năm, bày tỏ sự đồng tình: “Tôi rất vui với quyết định của Bí thư Thành ủy. Nếu từ Bến Nhà Rồng đến cầu Tân Thuận toàn là cao ốc, TP sẽ mất đi không gian ven sông quý giá”.

Ông cho rằng, sau khi TP.HCM sáp nhập địa giới hành chính, thành phố đã hình thành ba vùng chiến lược phát triển, có đủ quỹ đất để mở rộng ra các khu vệ tinh như Bình Dương hay Bà Rịa – Vũng Tàu, không cần chen chúc các tòa nhà cao tầng trong nội đô.

KTS Ngô Viết Nam Sơn đánh giá quyết định mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại khu vực Bến Nhà Rồng là quyết định mang tầm chiến lược.

“Lâu nay nội thành phát triển nhanh về kinh tế nhưng thiếu bền vững về quy hoạch. Những ‘bức tường cao ốc’ dọc Nguyễn Hữu Cảnh là minh chứng rõ nhất – vừa chắn tầm nhìn, vừa chặn gió, lại khiến khu vực phía sau mất cơ hội phát triển”, ông Sơn nói.

Theo KTS Nam Sơn, TP.HCM hiện chỉ đạt 0,5m² không gian xanh/người, trong khi tiêu chuẩn tối thiểu là 10m²/người. Vì vậy, việc dành đất ở Bến Nhà Rồng, Cảng Sài Gòn, Thanh Đa hay khu đất số 1 Lý Thái Tổ cho các công viên, công trình công cộng là hướng đi đúng, mang tính dài hạn.

KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất, khi phát triển không gian văn hóa Hồ Chí Minh, thành phố nên kết hợp giữa chỉnh trang và xây mới, tận dụng các công trình hiện hữu để hình thành một quần thể văn hóa – công viên – trung tâm công cộng liên hoàn.

“Thành phố nên quy hoạch thêm các tuyến đường dành cho xe đạp, đi bộ dọc sông; xây dựng các bảo tàng, trung tâm sinh hoạt cộng đồng, khu triển lãm… Từ cầu Tân Thuận đến cầu Sài Gòn có thể trở thành tuyến văn hóa – du lịch đặc sắc ven sông”, ông Sơn gợi ý.

Ông cho rằng mô hình này đã được nhiều đô thị lớn trên thế giới áp dụng thành công, vừa tăng diện tích xanh, vừa góp phần giảm ngập, kẹt xe và cải thiện không khí, nhất là thu hút khách du lịch.

“Quyết định của Bí thư Thành ủy thể hiện một tầm nhìn chiến lược, mở ra không gian phát triển bền vững cho TP.HCM”, ông Sơn nhấn mạnh.

Theo KTS Ngô Viết Nam Sơn, quyết định này cũng mở đường cho chiến lược chỉnh trang toàn diện hai bên bờ sông Sài Gòn. Trong đó, Thủ Thiêm – “Phố Đông” của TP.HCM – sẽ là khu cao tầng, còn bờ Tây (trung tâm hiện hữu) ưu tiên cho không gian văn hóa – công cộng. Hai khu vực sẽ được kết nối đồng bộ, tạo diện mạo xứng tầm với siêu đô thị TP.HCM trong tương lai.

Mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở Bến Nhà Rồng rất đúng đắn, hợp lòng dân

Trong khi đó, Thạc sĩ Lê Văn Thành, nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu Văn hóa – Xã hội (Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM), khẳng định: “Chủ trương mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở Bến Nhà Rồng rất đúng đắn, hợp lòng dân”.

Theo ông, lâu nay khu vực này chỉ có Bến Nhà Rồng đơn lẻ, chưa tương xứng với tầm vóc văn hóa của thành phố sau sáp nhập.

Khi triển khai quy hoạch mở rộng kết hợp công viên, cây xanh và kết nối với Bến Bạch Đằng, TP.HCM sẽ hình thành chuỗi không gian văn hóa – ven sông – công cộng rất đẹp, tạo điểm nhấn cho bộ mặt đô thị ở mặt sông.

“Người dân chắc chắn ủng hộ, bởi không gian văn hóa là tài sản chung. Nếu làm nhà ở thì chỉ một nhóm người được hưởng lợi, còn làm công viên, bảo tàng, khu triển lãm thì toàn dân cùng hưởng”, ông Thành nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng việc tìm được một vị trí trung tâm, vừa thuận lợi về giao thông, vừa gắn với di sản lịch sử như Cảng Sài Gòn – Bến Nhà Rồng là rất hiếm. Quyết định này vì vậy vừa phù hợp chiến lược phát triển bền vững, vừa đáp ứng nguyện vọng của người dân.

Nhiều chuyên gia đều thống nhất rằng, mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Bến Nhà Rồng không chỉ là một dự án quy hoạch, mà còn là thông điệp phát triển có chiều sâu văn hóa của TP.HCM – thành phố mang tên Bác.

Quyết định này cho thấy định hướng của lãnh đạo thành phố: phát triển đô thị hiện đại nhưng vẫn giữ hồn cốt văn hóa, xây dựng TP.HCM thành nơi “đáng sống, đáng tự hào” của người dân cả nước.

Khi không gian văn hóa Hồ Chí Minh được mở rộng, kết hợp với các công trình ven sông và hệ thống công viên mới, khu vực trung tâm thành phố sẽ trở thành “phòng khách văn hóa” của TP.HCM – nơi hội tụ lịch sử, nghệ thuật, cảnh quan và cảm xúc.

Từ một khu đất vàng từng được quy hoạch cho dự án nhà ở, TP.HCM đã chọn một hướng đi khác – đặt con người và giá trị văn hóa lên trên lợi ích kinh tế. Đây là quyết định không chỉ mang tầm nhìn chiến lược mà còn thấm đẫm tinh thần nhân văn, như KTS Ngô Viết Nam Sơn nói: “Một thành phố lớn không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao, mà bằng chiều sâu văn hóa của nó”.

Dự án Khu phức hợp Nhà Rồng – Khánh Hội tại khu đất vàng gần 32ha ở Bến Nhà Rồng, TP.HCM từng có sự tham gia của những tên tuổi lớn trong lĩnh vực bất động sản TP.HCM, trong đó có Tập đoàn Vạn Thịnh Phát – tập đoàn do bà Trương Mỹ Lan làm Chủ tịch, hiện đang chấp hành án do nhiều sai phạm trong kinh doanh.

Theo tìm hiểu, cuối năm 2016, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 6815/QĐ-UBND, chấp thuận cho Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Đô thị Ngọc Viễn Đông là nhà đầu tư thực hiện dự án Khu phức hợp Nhà Rồng – Khánh Hội.

Ngọc Viễn Đông được thành lập tháng 1/2014 với vốn điều lệ 1.152,85 tỷ đồng. Trong đó, Vingroup là cổ đông lớn nhất, nắm 45% vốn; Công ty TNHH Phát triển Hạ tầng Bến Nghé sở hữu 29%; còn Công ty Cổ phần Cảng Sài Gòn góp 300 tỷ đồng, tương đương 26% vốn, bằng giá trị cầu tàu tại khu Nhà Rồng – Khánh Hội.

Theo Công ty CP Cảng Sài Gòn, dự án có tổng mức đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng. Ngọc Viễn Đông dự kiến mở bán sản phẩm từ năm 2018 và mang lại cổ tức trên 10%/năm cho các cổ đông. Thực tế, Ngọc Viễn Đông chưa triển khai dự án cho đến tận hôm nay.

Trong quá trình hoạt động, vào năm 2020, Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Đô thị Ngọc Viễn Đông không còn thuộc Vingroup, mà quyền chi phối đã được chuyển sang cho Công ty TNHH Phát triển Hạ tầng Bến Nghé.

Theo Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Công ty TNHH Phát triển Hạ tầng Bến Nghé có trụ sở tại 277-279 Lý Tự Trọng, phường Bến Thành, Quận 1 (nay là phường Bến Thành, TP.HCM). Doanh nghiệp này được thành lập ngày 24/11/2010, trước đây có tên là Công ty TNHH Toàn Sơn Hà.

Công ty Bến Nghé có hai thành viên góp vốn: Công ty TNHH Tập đoàn Vạn Thịnh Phát sở hữu 94% và ông Trần Sơn Hà (sinh năm 1983) nắm 6%. Vạn Thịnh Phát từng là một trong những tập đoàn bất động sản lớn của TP.HCM.

Liên quan đến vụ án xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Tòa án Nhân dân TP.HCM đã kê biên Dự án Khu phức hợp Nhà Rồng – Khánh Hội để khắc phục hậu quả.

Hồ Văn – Tường Thụy, Báo Dân Việt